Thứ Ba, Tháng Bảy 5, 2022
HomeWikiVai trò của hormone Gastrin trong tiêu hóa thức ăn

Vai trò của hormone Gastrin trong tiêu hóa thức ăn

Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ Võ Thị Thùy Trang, Khoa Khám bệnh & Nội khoa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng.

Gastrin là một hormone quan trọng tham gia vào quá trình kích thích bài tiết và điều hoà axit dạ dày. Đây là một cơ chế quan trọng giúp phân huỷ protein có trong thức ăn. Ngoài ra Gastrin còn tham gia vào nhiều quá trình bài tiết các hormone tiêu hoá khác của quá trình tiêu hoá.

1. Gastrin là gì?

Gastrin lần đầu tiên được tìm ra và đề xuất vào năm 1905 bởi nhà sinh lý học người Anh John Sydney Edkins, và bắt đầu được phân lập vào năm 1964 bởi Hilda Tracy và Roderic Alfred Gregory tại Đại học Liverpool. Năm 1964, cấu trúc hoá học của gastrin đã được xác định.

Gastrin là một hormone peptide chịu nghĩa vụ và trách nhiệm chính trong việc tăng cường sự tăng trưởng của niêm mạc dạ dày, nhu động dạ dày và bài tiết axit hydrochloric ( HCl ) vào dạ dày. Nó được sản xuất và dự trữ ở những tế bào G ( G-cells ) của hang vị dạ dày và những tế bào tụy hòn đảo Langerhans và được giải phóng đa phần để phân phối với sự kích thích peptide GRP ở dịch vị .Gastrin link với những thụ thể cholecystokinin B để kích thích giải phóng histamines trong những tế bào giống enterochromaffin, và nó gây ra ức chế những bơm K + / H + ATPase vào màng đáy của tế bào parietal ( từ đó làm tăng giải phóng H + vào khoang dạ dày ). Sự giải phóng của Gastrin được kích thích bởi những peptide trong lòng dạ dày .

Bên cạnh đó Gastrin còn được kích thích tiết ra thứ phát sau khi uống peptide, axit amin, hoặc một số bệnh lý tại dạ dày và tăng pH dạ dày. Ngược lại, quá trình giải phóng này bị ức chế bởi somatostatin và giảm pH dạ dày theo cơ chế điều hòa âm tính ngược (feedback).

Gastrin được sản xuất và tiết vào máu liên quan mật thiết với sự bài tiết acid HCl là chất cần thiết để chuyển đổi pepsinogen không hoạt động thành pepsin hoạt động, giúp phân huỷ và tiêu hoá protein trong dạ dày, cũng như giải phóng cobalamin (vitamin B12) từ chất mang protein R có trong nước bọt. Gastrin lưu hành trong máu tồn tại dưới 2 dạng: gắn với gốc sunfat hoặc không gắn với với sulfat.

2. Quá trình sinh lý của hormone Gastrin

2.1. Sự tổng hợp Gastrin

Gastrin là một hormone dạng chuỗi peptide thẳng được sản xuất bởi những tế bào G của tá tràng, hang vị và môn vị của dạ dày. Gastrin được tiết vào máu. Sau khi phiên mã polypeptide mã hóa tiên phong được hình thành là preprogastrin. Tiếp theo, chúng được cắt bởi những enzyme hoạt hoá thành progastrin ( đây là một tiền chất trung gian, không hoạt động giải trí ) và sau đó gastrin được chuyển hóa thành dạng hoạt động giải trí và có nhiều dạng khác nhau, hầu hết là ba dạng sau :

  • Gastrin-34 (“gastrin lớn”)
  • Gastrin-17 (“gastrin nhỏ”)
  • Gastrin-14 (“minigastrin”)

Ngoài ra, pentagastrin là một một dạng gastrin được tổng hợp tự tạo, gồm năm chuỗi axit amin giống với năm axit amin ở đầu cuối ở đầu tận cùng C của gastrin .

2.2. Sự kích thích giải phóng Gastrin

Gastrin được giải phóng để phân phối với những kích thích nhất định. Bao gồm những :

  • Sự căng của hang vị dạ dày (ví dụ: khi có thức ăn làm căng hang vị)
  • Kích thích dây thần kinh X (qua trung gian là bombesin thần kinh, hay GRP ở người)
  • Sự hiện diện của protein trong thức ăn đã được tiêu hóa một phần, đặc biệt là axit amin, trong dạ dày. Các axit amin thơm là tác nhân kích thích đặc biệt mạnh mẽ để giải phóng gastrin.
  • Tăng canxi máu (thông qua các thụ thể cảm giác canxi)

2.3. Sự ức chế giải phóng Gastrin

Sự giải phóng Gastrin bị ức chế bởi :

  • Sự hiện diện của axit (chủ yếu là HCl tiết ra) trong dạ dày (Phản xạ điều hoà theo cơ chế feedback âm)
  • Somatostatin cũng ức chế sự giải phóng gastrin, cùng với secretin, GIP (Gastroinhibitory), VIP (vasoactice intestinal peptied), glucagon và calcitonin.

Hormone Gastrin

3. Chức năng của hormone Gastrin

Sự hiện diện của gastrin kích thích các tế bào thành của dạ dày tiết ra axit hydrochloric (HCl) – axit dạ dày. Điều này được thực hiện thông qua cơ chế tác động trực tiếp lên các thụ thể có trên tế bào thành dạ dày và gián tiếp thông qua việc gắn vào các thụ thể CCK2 / gastrin trên các tế bào ECL trong dạ dày, sau đó tế bào phản ứng bằng cách giải phóng histamin, từ đó tác động theo cách thức cận tiết lên các tế bào tế bào thành và kích thích chúng tiết ra các ion H +. Đây là tác nhân kích thích chính đối với sự tiết axit của các tế bào thành dạ dày.

Cùng với công dụng đã đề cập ở trên, gastrin cũng được chứng tỏ là có những công dụng khác như :

  • Kích thích sự trưởng thành tế bào thành phần.
  • Kích thích các tế bào chính tiết ra pepsinogen, là một dạng zymogen (không hoạt động) của enzyme tiêu hóa pepsin.
  • Tăng khả năng vận động của cơ dạ dày và kích thích co bóp và nhào trộn thức ăn của dạ dày.
  • Kích thích co bóp đẩy thức ăn qua lỗ môn vị và làm giãn cơ thắt môn vị, làm tăng tốc độ làm rỗng dạ dày.
  • Đóng vai trò trong việc giãn van hồi tràng để thức ăn xuống ruột già
  • Gastrin tăng bài tiết dịch tụy và tăng co bóp bài tiết mật từ túi mật.
  • Có thể tác động đến trương lực cơ thắt thực quản đoạn thấp, kích thích thực quản đoạn này co bóp. Tuy nhiên chức năng này được nhận thấy khi sử dụng pentagastrin (gastrin tổng hợp nhân tạo), chứ không phải gastrin nội sinh có tác dụng này.
  • Gastrin góp phần vào phản xạ dạ dày – ruột.

4. Vai trò của hormone Gastrin trong tiêu hoá thức ăn

Hormone này tham gia vào quá trình tiêu hóa bằng cách. Trong bữa ăn, Gastrin kích thích dạ dày giải phóng axit dạ dày. Điều này cho phép dạ dày phân hủy protein từ thức ăn và hấp thụ một số vitamin.

Gastrin cũng hoạt động như một chất khử trùng và tiêu diệt hầu hết các vi khuẩn xâm nhập vào dạ dày bằng thức ăn, giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng trong ruột

Ngoài ra, nó còn có thể kích thích túi mật làm tăng co bóp, bài tiết mật và tuyến tụy để tiết ra các enzym tiêu hóa. Enzyme mật và tụy giúp thuỷ phân và tiêu hoá thức ăn trong ruột non.

5. Một số rối loạn có liên quan đến hormone Gastrin

Sự tăng tiết gastrin một cách bất thường có thể do nhiều tình trạng bệnh lý (Ví dụ: hội chứng Zollinger-Ellison, loét dạ dày, loét tá tràng, ung thư tế bào tiết gastrin, và thiếu máu ác tính Biermer).

Trong hội chứng Zollinger – Ellison, gastrin được sản xuất ở mức độ quá mức, thường là do một khối u dạ dày (khối u sản xuất gastrin, chủ yếu là lành tính) của tá tràng hoặc tuyến tụy. Để kiểm tra và đánh tình trạng tăng Gastrin máu (hypergastrinemia), có thể thực hiện một xét nghiệm được gọi là “test pentagastrin”.

Trong bệnh lý viêm dạ dày tự miễn, hệ thống miễn dịch tấn công các tế bào thành dẫn đến tình trạng bài tiết axit dạ dày thấp (hypochlorhydria). Điều này dẫn đến tình trạng tăng nồng độ gastrin do cơ chế feedback nhằm tăng tiết acid HCL và giảm pH trong dạ dày. Khi tình trạng này ở giai đoạn muộn, tất cả các tế bào thành dạ dày bị hệ thống miễn dịch tấn công và dẫn đến tình trạng không có axit trong dạ dày (achlorhydria) dẫn đến mất phản hồi feedback để bài tiết gastrin.

Nồng độ gastrin trong huyết tương tăng ở hầu hết tất cả các cá nhân mắc bệnh mucolipidosis loại IV (trung bình 1507 pg / mL; phạm vi 400-4100 pg / mL) (bình thường 0-200 pg / mL), đây là tình trạng gia tăng thứ phát do vô axit dạ dày. Đây là một triệu chứng giúp tăng khả năng chẩn đoán bệnh nhân mắc chứng rối loạn thần kinh này.

Ngoài ra, nồng độ gastrin tăng có thể xuất hiện trong viêm dạ dày mãn tính do nhiễm H pylori.

Hormone Gastrin tham gia vào nhiều quá trình bài tiết các hormone tiêu hoá khác

6. Xét nghiệm Gastrin được tiến hành như thế nào?

Xét nghiệm được triển khai trên mẫu huyết thanh hoặc huyết tương chống đông bằng heparin. Để hiệu quả xét nghiệm được đúng chuẩn cần nhu yếu người bệnh nhịn ăn trước 12 giờ và không được uống rượu trong vòng 24 giờ. Nếu hoàn toàn có thể nhu yếu ngừng sử dụng tổng thể những loại thuốc làm giảm tiết acid dịch vị hay thuốc làm giảm PH dạ dày trước khi triển khai lấy mẫu máu .Giá trị thông thường : 13 – 115 pg / ml .Tăng nồng độ thường gặp trong những trường hợp :

  • Người già trên 60 tuổi thường tăng hormon này do sinh lý.
  • Viêm dạ dày mạn tính.
  • Nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori.
  • Sử dụng các thuốc kháng acid.
  • Hội chứng Zollinger-Ellison.
  • Thiếu máu Biermer.
  • Sau cắt thần kinh phế vị, cắt phế vị không hoàn toàn.
  • Viêm khớp dạng thấp.
  • Bệnh thận mạn tính.
  • U tế bào Gastrin.
  • Tăng sản xuất các tế bào G của hang vị.
  • Loét dạ dày tá tràng.
  • Hội chứng ruột ngắn do cắt ruột hoặc do viêm ruột lan rộng.
  • Ung thư dạ dày.
  • Hẹp môn vị dạ dày.
  • Cường cận giáp.
  • Đái tháo đường.
  • U tủy thượng thận.

Giảm nồng độ hoàn toàn có thể gặp trong những trường hợp :

  • Có dịch vị đa toan.
  • Vùng hang vị căng trướng quá nhiều.

Bác sĩ thường sử dụng xét nghiệm đo nồng độ gastrin máu phối hợp với những test kích thích gastrin để thực thi chẩn đoán phân biệt với những bệnh lý dạ dày :

  • Test kích thích gastrin như truyền tĩnh mạch canxi gluconat hoặc tiêm secretin được dùng để chẩn đoán phân biệt hội chứng Zollinger-Ellison với tình trạng loét dạ dày, tá tràng.
  • Test kích thích gastrin sau tiêm secretin được dùng đối với các bệnh nhân nghi ngờ mắc hội chứng Zollinger-Ellison.
  • Test kích thích gastrin sau truyền tĩnh mạch canxi được sử dụng cho bệnh nhân có test kích thích tiết secrenin âm tính, tăng tiết acid dịch vị và vẫn nghi ngờ bệnh nhân mắc hội chứng Zollinger-Ellison.

Nồng độ hormon này không bình thường sẽ tác động ảnh hưởng rất lớn đến quy trình tiêu hóa vì thế khi mạng lưới hệ thống tiêu hóa của bạn Open yếu tố cần phải đến ngay với những cơ sở y tế để triển khai thăm khám khám phá nguyên do như vậy mới hoàn toàn có thể đưa ra giải pháp điều trị thích hợp nhất .

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa. Khách hàng khi chọn thực hiện các xét nghiệm tại đây có thể hoàn toàn yên tâm về độ chính xác của kết quả xét nghiệm.

Nếu có nhu yếu tư vấn và thăm khám tại những Bệnh viện Vinmec thuộc mạng lưới hệ thống Y tế trên toàn nước, Quý khách vui mừng đặt lịch trên website để được ship hàng .

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số (phím 0 để gọi Vinmec) hoặc đăng ký lịch khám tại viện TẠI ĐÂY. Nếu có nhu cầu tư vấn sức khỏe từ xa cùng bác sĩ Vinmec, quý khách đặt lịch tư vấn TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn

Nguồn tham khảo: wikipedia.org, hormone.org, sciencedirect.com

Source: https://entechgadget.com
Category: Wiki

RELATED ARTICLES

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bài viết hay nhất

DANH MỤC WEBSITE