Thứ Tư, Tháng Bảy 6, 2022
HomeWikiNhững thách thức trong đau thần kinh

Những thách thức trong đau thần kinh

Những thách thức trong đau  thần kinh! ( Neuralgia )

Bệnh lý đau thần kinh là một yếu tố thông dụng trong thực hành thực tế lâm sàng. Đa số những trường hợp không hề loại trừ căn nguyên gây đau và thường là những bệnh mãn tính nên việc điều trị rất khó khăn vất vả. Vì vậy, kiến thức và kỹ năng bệnh học, tiêu chuẩn phân loại bệnh cũng như những tiêu chuẩn nhìn nhận sàng lọc sẽ vô cùng có ích cho những bác sĩ trong lựa chiêu thức và nhóm thuốc điều trị hài hòa và hợp lý .

Với mục tiêu cung cấp tài liệu tham khảo tại chỗ cho bác sĩ Việt Nam trong quản lý và tiếp cận điều trị, bản tin này sẽ tập trung vào các vấn đề về sinh lý bệnh và các thang điểm giúp đánh giá tình trạng bệnh. Hy vọng rằng bản tin sẽ trở thành một tài liệu tham khảo có giá trị và là một diễn đàn hữu ích cho các chuyên gia nhằm xây dựng những tiêu chuẩn chẩn đoán và các xét nghiệm cận lâm sàng hiệu quả trong quản lý bệnh đau thần kinh.

 

Định nghĩa và Sinh lý bệnh của đau  thần kinh

Đau thần kinh là một nghành nghề dịch vụ y học phức tạp và đôi lúc mơ hồ .
Nhiều yếu tố góp thêm phần cho sự mơ hồ này, trong đó có việc sử dụng hoán đổi những thuật ngữ tương quan đến đau. Vì vậy, để làm rõ và chuẩn hóa từ ngữ, bài viết này trình diễn 1 số ít định nghĩa đau cơ bản đã được đặt ra gần đây bởi Liên minh quốc tế về đau thần kinh ( ICNeP ). Bệnh học của đau thần kinh cũng sẽ được xem xét qua, lý giải nguyên do tại sao những bác sĩ nên tập trung chuyên sâu nhiều hơn về những triệu chứng và chính sách đơn cử của nó, hơn là vào bệnh nguyên .

Đau  thần kinh và đau tiếp nhận (Nociceptive)

Đau tiếp nhận là một phản ứng sinh lý phù hợp với một kích thích đau. Đây là loại đau thường có thể kiểm soát được với thuốc giảm đau thông thường.
Ngược lại, đau căn nguyên thần kinh là một phản ứng không thích hợp gây ra bởi một tổn thương hoặc rối loạn chức năng trong hệ  thần kinh ngoại biên hoặc trung ương. Do đau  thần kinh có thể biểu hiện tự nó như là: hoặc đau mà không có tác nhân kích thích ( đau không do kích thích đau) và / hoặc là đau quá mức gợi ra sau một kích thích ( đau do kích thích đau). Đau không do kích thích bao gồm các triệu chứng sau:
• Đau bỏng rát,  liên tục

  • Đau như bị bắn, đau nhói, từng cơn

• Đau như điện giật

  • Dị cảm ( paraesthesias )
  • Loạn cảm ( dysaesthesias )

Đau cấp và đau mãn tính

Đau cấp tính thường kéo dài ít hơn 3-6 tháng, trong khi đau mãn tính, là tái phát và kéo dài thêm ít nhất 3-6 tháng sau khi cơn đau ban đầu đã được giải quyết.
Ngược lại, đau do kích thích đau mô tả các dấu hiệu do bác sĩ gây ra sau khi kích thích cơ học, nhiệt hoặc hóa chất và thường liên quan đến tăng cảm giác đau  hyperalgesiahoặc allodynia   (khác nhau vì ngưỡng đau)

Dị cảm và loạn cảm

Dị cảm mô tả cảm giác bất thường như “kiến bò”,  “ tê như kim chích”, ngứa râm ran hay nóng bỏng, và loạn cảm đề cập đến cảm giác bất thường, không dễ chịu.
Tăng cảm đau : hyperalgesia và  allodynia

 Những thuật ngữ này thường được sử dụng thay thế cho nhau, nhưng thực sự rất khác nhau. Hyperalgesia đề cập đến một phản ứng bình thường,  đau tăng lên do một kích thích đau, ngược  lại với allodynia,  khi một kích thích thông thường không gây hại lại được cảm nhận là đau

Tầm quan trọng của các cơ chế

Theo tầm cỡ, những bác sĩ điều trị đau căn nguyên thần kinh thường sử dụng cách tiếp cận xu thế bệnh, nghĩa là, mọi bệnh nhân với đau thần kinh do đái tháo đường đều nhận được giải pháp điều trị giống hệt nhau. Tuy nhiên, những bệnh nhân này tuy do cùng bệnh lý nhưng thường Open những triệu chứng rất khác nhau và cung ứng với điều trị cũng khác nhau, vì thế quản trị bệnh phức tạp. Rõ ràng rằng, những bác sĩ ngày này nên vận dụng một chiêu thức tiếp cận dựa trên chính sách để lựa chọn điều trị. Hiểu rõ về bệnh lý cơ bản của những loại đau khác nhau là chìa khóa để lựa chọn điều trị thích hợp nhất cho bệnh nhân

Các cơ chế cơ bản của các triệu chứng đau căn nguyên thần kinh là:
• Nhạy cảm  ngoại vi

• Phóng diện lạc chổ
• Nhạy cảm TW
• Tái tổ chức triển khai TW của sợi Aβ
• Mất trấn áp ức chế

Tăng  cảm đau (Hyperalgesia) do nhiệt và cơ học :

Hyperalgesia được cho là phát sinh từ những nhạy cảm ngoại vi. Thông thường, kích thích đau gây ra những xung động truyền đến tủy sống dọc theo những sợi đảm nhiệm hướng tâm Ad và C. Sau chấn thương dây thần kinh, những tế bào viêm tiết những chất trung gian viêm ra ngoại vi, ví dụ điển hình như chất P. và bradykinin, làm tăng độ nhạy cảm của những loại sợi này. Vì vậy, khi kích thích sẽ gây đau, mặc dầu trong trong thực tiễn, họ có một ngưỡng kích hoạt đau thấp hơn .

Allodynia
Allodynia phức tạp hơn và liên quan đến một số cơ chế, bao gồm:
Nhạy cảm  trung ương của sợi Aß :

Một loạt những biến cố sinh hóa trong mạng lưới hệ thống thần kinh TW làm tăng cung ứng của mạng lưới hệ thống tiếp đón để những tế bào thần kinh sừng sống lưng phản ứng rơi lệch so với một kích thích thông thường vô hại. Allodynia gây ra bởi chính sách này thường tương quan với những triệu chứng đau tự phát .

Tái tổ chức trung ương của sợi  Aß :

Bệnh nhân với allodynia không tự phát có thể có một cơ chế đau  qua trung gian sợi . Sợi đau trong tủy sống có thể tổ chức lại để các phần của tủy sống bình thường nhận được những xung động có hại từ sợi C ngoại biên  nay nhận được thông tin liên quan đến kích thích vô hại từ đầu tận của sợi mọc vào trong sừng trên sau tổn thương thần kinh.

Mất  kiểm soát ức chế :

Sau chấn thương thần kinh, trấn áp ức chế hoàn toàn có thể bị mất hoặc bị suy giảm tại tủy sống, gây ra những tế bào thần kinh sừng sống lưng phản ứng quá mức trong phân phối đầu vào hướng tâm .

Nhạy cảm ngoại biên  của thụ thể tiếp nhận (nociceptors)

Xem thêm ‘ hyperalgesia do kích thích cơ học và nhiệt ’

Dị cảm và  loạn cảm

Đây hoàn toàn có thể là do phóng điện lạc chổ tự phát dọc theo sợi Aß, và đi kèm với sự tích tụ của những kênh natri ( Hình 1 ) .

Đau bỏng rát liên tục
Triệu chứng này thường là kết quả từ nhạy cảm tiếp nhận ngoại vi, phóng điện lạc chổ  trong sợi C hoặc mất kiểm soát ức chế.
Đau như bắn, đau  nhói
Phóng điện lạc chổ trong sợi  tiếp nhận được cho là chịu trách nhiệm cho loại đau này (Hình 1).

Mục tiêu là các triệu chứng, không phải bệnh

Tóm tắt trên cho thấy những triệu chứng đau do thần kinh hoàn toàn có thể phối hợp với 1 số ít đường thần kinh và chính sách sinh bệnh, đã chỉ ra rằng một loại thuốc hoàn toàn có thể sẽ không có hiệu lực hiện hành cho tổng thể. Trong thực tiễn, bệnh nhân với nhiều triệu chứng sẽ yên cầu sử dụng nhiều loại thuốc, nhưng hầu hết vẫn là thuốc làm giảm đau .

Định nghĩa một số hội chứng đau  thần kinh thường gặp:

Đau sau nhiễm Herpes:

Là một hội chứng đau xảy ra sau nhiễm herpes zoster cấp tính ( bệnh Zona ). Nó được định nghĩa là sự đau lê dài hơn 3 tháng sau khi tổn thương đã lành, đau liên tục, nóng rát hoặc ngứa từng cơn, đau nhói kinh hoàng. Allodynia và hyperalgesia cũng hoàn toàn có thể xảy ra .

Bệnh thần kinh ngoại biên hay đau do đái tháo đường

Tổn thương thần kinh sọ, thực vật, ngoại biên có tương quan với bệnh đái tháo đường. Thường là tác dụng của tổn thương vi mạch tương quan đến những mạch máu nhỏ nuôi dưỡng những dây thần kinh. Người ta ước tính rằng có hơn 50 % bệnh nhân đái tháo đường bị bệnh thần kinh trong suốt cuộc sống của họ, mặc dầu không phải tổng thể đều đau. Bệnh thần kinh gây đau thường được diễn đạt như là đau nông ở bàn tay và bàn chân. Cảm giác bỏng rát, ngứa ran và allodynia thường được ghi nhận

Đau dây thần kinh sinh ba (V3)

Bệnh ảnh hưởng tác động đến bất kể một trong 3 nhánh của dây thần kinh nằm ở hai bên mặt, và nhiều lúc hoàn toàn có thể tác động ảnh hưởng đến 2 nhánh cùng một lúc. Đau một bên của dây V3 hoàn toàn có thể lan rộng đến má, mũi, miệng và / hoặc cơ hàm. Biểu hiện đau nhói, như bị bắn, điện giật hoàn toàn có thể lê dài từ vài giây đến vài phút. Đau hoàn toàn có thể được gây ra khi kích thích một điểm trên mặt, môi, nướu răng, hoặc bằng cách cử động cơ mặt, như nhai .

Đau dây thần kinh tọa

đau từ sống lưng lan đến mông và chân. Đau cũng hoàn toàn có thể lan xuống dưới gối và đến bàn chân, hoàn toàn có thể tê hay yếu cơ cẳng chân. Nguyên nhân thường gặp nhất là thoát vị đĩa đệm .

Đau  sau đột quỵ

Là một thực trạng đau TW nặng và thường gặp. Đặc trưng bởi đau ở những vùng khung hình bị mất chi phối cảm xúc do sự gián đoạn của đường cảm xúc gai đồi thị do đột quỵ .

Hội chứng đau vùng phức tạp

Là một loạt những hội chứng hoàn toàn có thể gặp sau chấn thương, thường kinh hoàng. Đau thường liên tục, bỏng rát, đau nhói, và đau như mạch đập, hoàn toàn có thể phối hợp với những tổn thương thần kinh tự trị và mô tại nơi tổn thương. Thường mở màn vài ngày đến vài tuần sau khi bị thương, và vẫn còn lê dài sau khi chấn thương đã lành. Đau có khuynh hướng lan xuống hàng loạt một khu vực giải phẫu, ví dụ điển hình như từ chân lan đến bàn chân. Nhóm những triệu chứng này cũng được gọi là “ loạn dưỡng giao cảm phản xạ ”, hoặc ” causalgia ” .

Đau chi trên

Hay gặp là hội chứng ống cổ tay và khuỷu tay quần vợt. Hội chứng ống cổ tay do chèn ép dây thần kinh giữa khi đi qua ống cổ tay bị hẹp gồm có xương và dây chằng ngang cổ tay. Những nguyên do phổ cập : sử dụng quá mức, chấn thương, ma sát, gãy xương, giữ nước và những cử động mạnh. Triệu chứng tiên phong của hội chứng ống cổ tay là tê ở bàn tay, ngón tay cái, ngón trỏ và ngón giữa, sau đó nhanh gọn đau lan hết vùng .

Đánh giá đau: Sử dụng thang điểm đau

Là những công cụ có sẵn để nhìn nhận chất lượng, cường độ, vị trí và kiểu đau. Quan trọng là cung ứng một cơ sở, hoặc trước khi điều trị, nhìn nhận và sử dụng cùng một thang điểm để theo dõi cung ứng điều trị của bệnh nhân theo thời hạn. Một số trong những công cụ thường được sử dụng để nhìn nhận đau thần kinh được diễn đạt ở đây .

Thang điểm phân loại đau

Thang điểm này dùng từ ngữ để miêu tả mức độ hoặc cường độ của đau. Ví dụ, cường độ đau hoàn toàn có thể được nhìn nhận trên thang điểm phân loại 4 điểm như : không đau = 0, nhẹ đau = 1, vừa đau = 2 và đau nặng = 3 .

Thang điểm đánh giá bằng mắt thường [Visual  analogue  scales  (VAS)  ]

VAS là một trong những thang điểm đơn thuần nhất và được sử dụng thông dụng nhất. Bệnh nhân được nhu yếu phân độ đau của họ trên một đường ngang 100 mm, ví dụ, 0 mm tương tự với không đau và 100 mm tương tự với đau nhiều nhất ( Hình 1 ). Điểm cũng hoàn toàn có thể được phân từ 0 cm ( không đau ) đến 10 cm ( đau nhiều nhất ) .
Thêm nữa, VAS còn dùng để nhìn nhận hiệu suất cao của điều trị, 0 mm là giảm đau trọn vẹn và 100 mm là không giảm đau .

Hình 1: Ví dụ của Thang điểm đánh giá bằng mắt thường

Không đau Đau kinh hoàng
0 100
Giảm đau trọn vẹn Không giảm đau
0 100
Chú ý : Đoạn thẳng phải dài đúng 100 mm

Thang điểm đánh giá đau bằng lời nói [Verbal rating scales]

Tương tự như VAS. Tuy nhiên, mức độ đau được nhìn nhận trên thang điểm từ 0 đến 10, ( 0 = không đau và 10 = đau kinh hoàng ) .

Bảng câu hỏi đau của McGill (MPQ)

Bảng này gồm có một loạt những câu hỏi diễn đạt cảm xúc đau, tác động ảnh hưởng của đau và nhìn nhận đau, cùng với thang điểm cường độ và những câu hỏi khác. Bệnh nhân hoàn thành xong bảng câu hỏi, gồm có 4 phần :
1. Vị trí đau
2. Mô tả cảm xúc
3. Các kiểu đau, và đổi khác theo thời hạn

4. Cường độ của cơn đau trên thang điểm từ 1 (đau nhẹ) đến 5 (dữ dội)
MPQ là một bảng câu hỏi toàn diện đánh giá đau tổng thể .Vì vậy, là một công cụ nhạy cảm để đánh giá điều trị giảm đau. Tuy nhiên, sự phức tạp của câu hỏi giới hạn ứng dụng của nó trong thực hành lâm sàng hàng ngày.

Thang điểm đau  thần kinh [The  Neuropathic  Pain  Scale  (NPS)]
Được thiết kế đặc biệt để đánh giá đau trong hội chứng đau  thần kinh, và đã được xác nhận là nhạy cảm để đánh giá  kết quả điều trị. NPS bao gồm 10 câu hỏi đánh giá cường độ,  mức độ khó chịu, chất lượng và trình tự thời gian của cơn đau (Hình 2).

Hình 2 : Câu hỏi mẫu vể thang điểm đau thần kinh

______——————————————————————————-________
1. Hãy cho chúng tôi  biết  Ô/bà đau dữ dội như thế nào ?.

____________________

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Không đau Đau đến mức không hề chịu được

  1. Hãy cho chúng tôi biết Ô / bà cảm thấy đau nhóinhưthếnào ?
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Không nhói Nhói đến mức không hề chịu được ( như dao đâm )

  1. Hãy cho chúng tôi biết Ô / bà cảm thấynóngnhưthếnào ?
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Không nóng Nóng đến mức không hề chịu được ( như lữa đốt )

 

Nhật ký của bệnh nhân
Bệnh nhân có thể thường xuyên ghi lại các cơn đau thành nhật ký ở nhà. Điều này cung cấp một công cụ hữu ích và đáng tin cậy để đánh giá đau trên một cơ sở liên tục hơn so với hồi ức của bệnh nhân tại thời điểm thăm khám​​. Nhật ký có thể bao gồm cường độ đau, tần số, thời gian và các mối quan hệ hành vi và chức năng .

Thang đo chất lượng sống (QoL)

Có nhiều thang QoL khác nhau. Thang Short- form-36 (SF-36) là rất
phổ biến và thường xuyên được sử dụng trong các thử nghiệm lâm sàng. SF-36 bao gồm 36 câu hỏi đánh giá 8 lĩnh vực của chất lượng sống: hoạt động thể chất, đau cơ thể, vai trò của thể chất, sức khỏe tâm thần, vai trò cảm xúc, chức năng xã hội, dấu hiệu sinh tồn (vitally) và  sức khỏe nói chung. SF-36 cung cấp một bức tranh toàn diện của QoL. Vì vậy,  điều trị giảm đau nên có tác động tích cực trên tổng thể QoL
 

Source: https://entechgadget.com
Category: Wiki

RELATED ARTICLES

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bài viết hay nhất

DANH MỤC WEBSITE